یۆشوا بێنجیۆ (Yoshua Bengio)، کە یەکێکە لە ناسراوترین زانایانی جیهان و بە «باوکی ژیریی دەستکرد» دەناسرێت، هۆشداری دا نیگەرانییەکان لەسەر سەلامەتیی ژیریی دەستکرد گەیشتوونەتە ئەو ئاستەی حکومەتەکان ناچار دەبن بە خێرایی بڕیار بدەن بۆ پاراستنی کۆمەڵگە، هاوشێوەی ئەو هەنگاوە خێرایانەی لە سەرەتای پەتای کۆڤیددا لە ساڵی ٢٠٢٠دا نران.

هۆکارەکانی نزیکبوونەوە لە خاڵی وەرچەرخان

بەپێی گوتەی بێنجیۆ، ڕووداوە ئەمنی و مەترسیدارەکانی ئەم دواییە، لەوانە هێرشی کۆمەڵە بریکارێکی کۆمپانیای OpenAI بۆ سەر پلاتفۆرمەکان و هۆشدارییەکانی ناوخۆی کۆمپانیاکان دەربارەی هەڕەشەی وجودی، وای کردووە دەنگەکان بگەنە ئاستێک کە حکومەتەکان پشتگوێیان نەخەن. ناوبراو ئاماژەی بەوە دا پێشبینی دەکات حکومەتەکان زوو بجوڵێن، چونکە کاتێک داهاتوو و دیموکراسی لە مەترسیدا دەبن، خێراییی کارکردن دەبێتە پێویستییەک.

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدا دران کە ٤٢ ئەندام و پسپۆڕی کۆمەڵەی شاهانەی بەریتانی (Royal Society) لە نامەیەکی کراوەدا بۆ سەرۆکی کۆمەڵەکە جەختیان لەسەر ئەوە کردەوە خێراییی پەرەسەندنی ژیریی دەستکرد بووەتە دۆخێکی نائاسایی و پێویستە دەستوەردان بکرێت. هەروەها هەفتەی ڕابردوو، توێژەرێک لە کۆمپانیای Anthropic دەستی لەکار کێشایەوە دوای ئەوەی هۆشداری دا هەندێک لە کارمەندان پێیان وایە ئەم تەکنەلۆژیایە دەتوانێت تا کۆتاییی ئەم دەیەیە هەموو مرۆڤایەتی لەناو ببات، کە ئەمەش کاریگەریی لەسەر داواکارییەکەی دەری ئامۆدەی (بەڕێوەبەری جێبەجێکاری Anthropic) هەبوو بۆ خاوکردنەوەی خێراییی پەرەپێدانی مۆدێلە پێشکەوتووەکان.

ڕەخنەی ڕەخنەگران و هەڵوێستی سیاسی

سەرەڕای نیگەرانییەکان، هەندێک لە ڕەخنەگران بانگەشەی خاوکردنەوەی خێرایی بە جۆرێک لە «قۆرخکاریی ڕێسایی» (Regulatory Capture) دەزانن، کە تێیدا کۆمپانیا گەورەکان هەوڵ دەدەن بە یاساکان تێچووی سەرکەوتنی ڕکابەرە بچووکەکان بەرز بکەنەوە. بەڵام بێنجیۆ ئەو بۆچوونەی ڕەت کردەوە و ئاماژەی بەوە دا خاوکردنەوەی کارەکان لە ڕووی دارایییەوە زیان بە خودی کۆمپانیا گەورەکانیش دەگەیەنێت. لە لایەکی تریشەوە، سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ داوای خاوکردنەوەی نەکرد و ڕەتی کردەوە ڕێگە بدات ئەمریکا پێشەنگیی خۆی لە بەرامبەر چیندا لەدەست بدات.

پڕۆژەی LawZero و چارەسەری پاراستن

لەم نێوەندەدا، حکومەتەکانی کەنەدا و ئەمریکا بڕی ٣٠٠ ملیۆن دۆلاریان بۆ ڕێکخراوەکەی یۆشوا بێنجیۆ (LawZero) تەرخان کردووە بۆ پەرەپێدانی سیستەمێک بە ناوی Scientist AI. ئەم سیستەمە وەک قەڵغان و سنووردارکەرێک کار دەکات لە دژی ئەو بریکارە سەربەخۆیانەی (Rogue Agents) کە ڕەفتاری فێڵبازانە نیشان دەدەن یان هەوڵ دەدەن خۆیان لە کوژاندنەوە بپارێزن.

بێنجیۆ پێی وایە تەکنیکەکانی ئێستای فێربوونی بەهێزکار (Reinforcement Learning) کە کۆمپانیاکان بەکاریان دەهێنن، دەبنە هۆی ئەوەی سیستەمەکان بێگوێدانە زیانەکان هەوڵی بپێکانی ئامانجەکانیان بدەن، و پڕۆژەکەی ئەو دەیەوێت جێگرەوەیەک بۆ ڕێگریکردن لە ڕەفتارە زیانبەخشەکان دابین بکات.

یۆشوا بێنجیۆ (Yoshua Bengio) کێیە؟

یۆشوا بێنجیۆ زانایەکی دیاری کەنەدییە لە بواری زانستی کۆمپیوتەر و بە یەکێک لە باوکە دامەزرێنەرەکانی فێربوونی قووڵ (Deep Learning) و ژیریی دەستکردی هاوچەرخ دادەنرێت.

گرنگترین زانیاریەکان دەربارەی بێنجیۆ:

باوکانی ژیریی دەستکرد: ڕێزبەندی «سێ باوکەکەی فێربوونی قووڵ» (Godfathers of Deep Learning) دەگرێت لەگەڵ یان لێکون (Yann LeCun) و جێفری هینتۆن (Geoffrey Hinton).

خەڵاتی تیورینگ (Turing Award): لە ساڵی ٢٠١٨دا پێکەوە لەگەڵ هینتۆن و لێکون بەرزترین خەڵاتی زانستی کۆمپیوتەریان پێ بەخشرا لەسەر داهێنانەکانیان لە تۆڕە دەمارییە دەستکردەکاندا (Neural Networks).

پێگەی ئەکادیمی: پڕۆفیسۆرە لە زانکۆی مۆنتریال (Université de Montréal) و دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری زانستیی پەیمانگەی Milaیە، کە یەکێکە لە گەورەترین ناوەندەکانی توێژینەوەی AI لە جیهاندا.

کاریگەریی زانستی: کارە سەرەتاییەکانی لەسەر مۆدێلی زمانیی دەماری (Neural Language Models) و تۆڕە دووبارەبووەکان (RNNs) بنەمای سەرەکی بوون بۆ پەرەپێدانی مۆدێلە بەرزەکانی وەک Transformers و GPT.

ئاسایشی ژیریی دەستکرد: لەم ساڵانەی دواییدا، بە شێوەیەکی چالاک داوای ڕێکخستنی یاسایی و کۆنترۆڵکردنی سەلامەتیی ژیریی دەستکرد (AI Safety) دەکات بۆ ڕێگریکردن لە مەترسییە نەزانراوەکانی لەسەر مرۆڤایەتی.


سەرچاوەی هەواڵ: The Guardian