لە ڕۆژهەڵاتی عەدەنەوە بۆ کەری: ١٠ باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی لەم ئۆکتۆبەرە
لە وەرگێڕانی نوێی ڕۆمانە بەناوبانگەکانی جۆن ستاینبێک و ستیفن کینگەوە بگرە تا ترسناکێکی دەریایی لە نیوفاوندلەند لەگەڵ جۆش هارتنێت، ئەمانە باشترین زنجیرەکانن بۆ بینین :
١. جەنگ (War)
لەم دراما یاسایییە پڕ لە پێچ و پەناو دەوڵەمەندەدا، دۆمینیک وێست ڕۆڵی ملیاردرێکی تەکنەلۆژیا (مۆرگان هێندەرسۆن) دەگێڕێت و سیێنا میلەر ڕۆڵی ئەکتەرێک (کارلا دوڤاڵ) بەرجەستە دەکات. ئەوان دە ساڵ لەمەوبەر کاتێک هاوسەرگیرییان کرد لە خۆشەویستیدا بوون، بەڵام ئێستا لە جیابوونەوەیەکی توند، پڕ لە پارە و مانشێتی سەرەکیی ڕۆژنامەکاندا ڕووبەڕووی یەکدی بوونەتەوە. دوو کۆمپانیای پارێزەرایەتیی فێڵباز نوێنەرایەتییان دەکەن؛ یەکەمیان یەکێکە لە بەناوبانگترین کۆمپانیاکانی لەندەن، و ئەوی دیکەیان کۆمپانیایەکی نوێیە کە هاوسەرگەلێک دایانمەزراندووە کە پێشتر لەو کۆمپانیا بەناوبانگەدا کاریان کردووە. خیانەت، دزەکردن بۆ ڕۆژنامەکان، فێڵی پیس و پارێزەرێک کە بە نهێنی دەچێتە ناو یەکێک لە کۆمپانیاکان بۆ سیخوڕیکردن بۆ کۆمپانیاکەی دیکە، هەموو ڕووداوەکانیش لە شوێنە لوکسەکانی شارەکەدا ڕوو دەدەن. جۆرج کەی، دروستکەری زنجیرەی «هایجاک»ی ئیدریس ئێلبا و درامای «گۆن»، بە EWی ڕاگەیاندووە کە بیرۆکەی «جەنگ»ی لەوەوە دەست کەوتووە کاتێک گوێی لە ژنێک بووە کە «لە سەربانەوە هاواری دەکرد» کاتێک مێردەکەی دوای چوار ساڵ شەڕ و مشتومڕ کۆتایی بە کاغەزەکانی جیابوونەوە هێنا. ئەو گوتی: «ئێمە دەمانویست دەوڵەمەندی هەبێت. دەمانویست شکۆمەندی هەبێت. دەمانویست لەندەن بە سەرنجڕاکێشترین شێوە پیشان بدەین.»
٢. ڕۆژهەڵاتی عەدەن (East of Eden)
لەم وەرگێڕانە نوێیەی زنجیرەکەدا بۆ ساگای خێزانیی جۆن ستاینبێک لە ساڵی ١٩٥٢، فلۆرێنس پیو ڕۆڵی سەرەکی و سەرنجڕاکێش دەگێڕێت و نمایشێکی بەهێز دەکات وەک کەیسی، ئەو ژنە فێڵباز و کوشندەیەی کە لە ناوەڕاستی ململانێی دوو برایدایە: ئادەم تراسک (کریستۆفەر ئابۆت) کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات، و چارڵز (مایک فایست) کە ئاگاداری دەکاتەوە لێی. چەند ساڵ دوای بڵاوبوونەوە، ڕۆمانەکە بە فیلمێکی بەناوبانگ لەگەڵ جەیمس دین و دەرهێنانی ئیلیا کازان دروست کرا. نەوەی، ئەکتەر و دەرهێنەر زۆی کازان، ئەم زنجیرەیەی دروست کردووە و نووسیوە، بەڵام بە ڕێچکەیەکی جیاواز، کەیسی خستووەتە پێشەوە. لە کاتێکدا فیلمەکە لە بەشێکی کتێبەکەوە وەرگیراوە، زنجیرەکە هەموو خاڵەکانی کاتنامەکە دەگرێتەوە، لە ساڵانی دوای جەنگی ناوخۆیی لە نیو ئینگلەندەوە تا کالیفۆرنیا لە جەنگی جیهانیی یەکەمدا. ترەسی لێتس ڕۆڵی باوکی برایانی تراسک دەگێڕێت، کیاران هایندز سەرۆکی خێزانێکی دراوسێیە، و هون لی خزمەتکاری تراسکەکانە. پیو بە Vanity Fairی گوتووە دەربارەی ڕۆڵگێڕانی ئەم دژەپاڵەوانە: «زۆر گرنگ بوو بۆم کە گەرمی نەکەمەوە یان بیانووی بۆ نەهێنمەوە»، بەڵکو «نەرمی و مرۆڤایەتیی تێدا بدۆزمەوە بەبێ گۆڕینی DNAی سەرەکیی کەسایەتییەکە.»
٣. کوشتنی جاکی (Kill Jackie)
کاترین زێتا-جۆنز لەم ترسناکەی تۆڵەسەندنەوەی پڕ لە ئاکشنەدا ڕۆڵی جاکی پرایس دەگێڕێت، کە پێشتر بازرگانێکی نێودەوڵەتیی ماددە هۆشبەرەکان بووە و دوای ٢٠ ساڵ ژیانی هێمن بەڵام زۆر دەوڵەمەند لە فرۆشتنی هونەری نایابدا، ئێستا دەبێتە ئامانجی بکوژان. ئەو گومان دەکات کە بکوژانی گرووپێک بە ناوی «حەوت شەیتان» بن، بەڵام زۆر کەسی تۆڵەسێنەر لە ڕابردووی هەن کە دەتوانن شوێنی بکەون. کاتێک جاکی هەوڵ دەدات لە دوژمنەکانی هەڵبێت، ئاکشنەکە بە تەنزێکی تاڵ تێکەڵ دەکرێت. ئەو دەڵێت: «پێم وایە دەبێت هەموویان بکوژم»، و وا دەردەکەوێت کە زۆر حەزی لە گەڕانەوە بۆ ژیانی پێشووی سەرنجڕاکێش و مەترسیدارە. ئەکتەرەکانی دیکە بریتین لە دانیال ئینگز، بیل پاتەرسۆن، ڕۆن پێرلمان و سیدسێ بابێت کنودسن. زێتا-جۆنز پێشوازیی لێ کراوە بۆ بەکارهێنانی شێوەزاری وێلزیی ڕەسەنی خۆی لە زنجیرەکەدا، کە بەشێکی لە سوانسیی وێڵز وێنە گیراوە.
٤. کەری (Carrie)
لەسەر بنەمای ڕۆمانی ستیفن کینگ، فیلمی ترسناکی کلاسیکی «کەری» لە ساڵی ١٩٧٦ زیاتر بە وێنەی ئایکۆنیی سیسی سپەیسێک وەک شاژنی ئاهەنگی قوتابخانە کە بە خوێنی بەراز ڕژاوە، دەناسرێت. لەو کاتەوە درێژەپێدراوێک، دوو دووبارە دروستکردنەوە و میوزیکاڵێکی شانۆیی هەبووە – و ئێستا ئەم زنجیرەیە لە مایک فلاناگانەوە دێت، کە مێشکی پشت زنجیرە ترسناکە بەناوبانگەکانی وەک «ترسناکی ماڵی گرد»ە. ئەم وەشانە نوێیە کەری (خوێندکاری ئامادەیی کە تووندوتیژیی بەرامبر کراوە) دەگوازێتەوە سەردەمی سۆشیال مێدیا و مۆبایل، کە تووندوتیژی ئاسانتر لە هەر کاتێکی دیکە دەکات. سەمەر ئێچ هاول ڕۆڵی کەری دەگێڕێت و سەمانتا سلۆیان ڕۆڵی دایکی زاڵ دەگێڕێت، کە خوێندنی ماڵەوە کچەکەی بۆ جیهانی تەکنەلۆژیی ئەمڕۆ و کێویی هەرزەکاری ئامادە نەکردووە، بە تایبەت بۆ تواناکانی تێلەکینێتیک (جووڵاندنی کەلوپەل بە مێشک). کینگ خۆی لەم دواییانەدا بۆچوونی خۆی لەسەر زنجیرەکە و وەرگرتنی نوێی کتێبە کلاسیکەکەی خستە ڕوو و لە Threads نووسی: «وەشانی مایک فلاناگان لە کەری نایابە. ئەوەی دەربارەی سۆشیال مێدیا دەیڵێت شۆککەر و ڕاستە.»
٥. پێغەمبەرە بچووکەکان (Small Prophets)
ماکنزی کڕوک، دروستکەر و ئەستێرەی «دیتۆریستەکان» و ئەکتەری ناسراوی وەشانی بەریتانیی «ئۆفیس»، ئەم نمایشە خەیاڵییەی دروست کردووە، کە لە بەریتانیا کاتێک لە شوباتی ئەم ساڵ لە BBC نمایش کرا، زۆر سەرکەوتوو بوو. مایکل (پیەرس کوینگلی) پیاوێکی تەواو تێکچووە چونکە هاوبەشەکەی، کلیا، حەوت ساڵ لەمەوبەر ون بووە و هیچ هەواڵێکی لێ نەبووە. باوکی (برایان / مایکل پالین) دەستنووسێکی کۆنی هەیە کە تێیدا ڕێنوماییی دروستکردنی بوونەوەرە بچووکە خەیاڵییەکان (Homunculi) هەیە، ئەو بوونەوەرانەی دەتوانن ڕاستییەکان ئاشکرا بکەن. سەرەڕای گومانەکان – برایان لە ماڵی چاودێریدایە و یادگەی متمانەپێکراو نییە – مایکل هەوڵ دەدات. لە بەشە واقیعییەکەیدا، ئەو دۆستایەتی لەگەڵ کاسی (لۆرێن پاتێل) دروست دەکات، هاوکارەکەی لە فرۆشگایەکدا، کە هەردووکیان ڕقیان لە بەڕێوەبەرەکەیانە (کە کڕوک خۆی ڕۆڵی دەگێڕێت). ڕۆژنامەی ئوسترالیی The Age دەربارەی نمایشەکە و تۆنی تایبەتی نووسیویەتی: «شاکارێکی نەرم، وەک گەوهەر، بێپەلە، کە پێکەنیناوی و قووڵە و بە هەمان ئەندازە دڵت دەشکێنێت و چاکی دەکاتەوە.» سەرسوڕهێنەر نییە کە بۆ وەرزی دووەم نوێ کراوەتەوە.
٦. کوپەرتینۆ (Cupertino)
ڕۆبەرت و میشێل کینگ، کە ئەم زنجیرەیەیان دروست کردووە، هەروەها لە پشتی دوو لە باشترین دراما یاسایییە تەلەڤیزیۆنییەکانی هەموو کاتێکدا بوون: «هاوسەری باش» و «شەڕی باش». نمایشە نوێیەکەیان بیرۆکەیەکی ناوەندی سلیکۆن ڤالی هەیە کە ناتوانرێت گونجاوتر بێت یان زیاتر بینەران بەرەو پاڵەوانەکان ڕابکێشێت. مایک کۆڵتەر ڕۆڵی مایک پرایس دەگێڕێت، پارێزەرێک کە هاوبەشەکەی لە ستارتاپێکی تەکنەلۆژیادا هەلی کڕینی پشکەکانی لێ دەرهێناوە. ڕەیچڵ کێلەر ڕۆڵی ئۆلیڤیا سیفرێ دەگێڕێت، پارێزەرێک کە دوای بەرەنگاربوونەوەی بەڕێوەبەرە دەستدرێژکارەکەی لە کارەکەی دەرکراوە. پێکەوە کۆمپانیایەک دەکەنەوە کە نوێنەرایەتیی ئەو کڕیارانە دەکات کە لەلایەن کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیاوە زیانیان پێ گەیشتووە، و سەرەڕای ناهاوسەنگیی هێز دەجەنگن. ڕێنێ ئەلیس گۆڵدسبێری ڕۆڵی ژنی پێشووی مایک و هاوکارەکەی پێشووی دەگێڕێت کە لە دادگادا لەگەڵی دەجەنگێت. بیزی فیلیپس ژنی پێشووی ملیاردرێکی AIیە کە سامانەکەی بۆ دامەزراندنی کۆمپانیای یاساییی نوێ بەکار دەهێنێت. لە ناوەڕاستی هەواڵەکانی ئەم دواییانەدا دەربارەی مەترسییەکانی AI بۆ داهاتووی مرۆڤایەتی، «کوپەرتینۆ» لە کاتێکی زۆر گونجاودا دێت.
٧. لە ژێرەوە (Below)
سێبەری فیلمی «چەنگ» (Jaws) بەسەر ئەم زنجیرە ترسناکەدا هەڵکشاوە کە لە نیوفاوندلەند دانراوە و وێنە گیراوە، و جۆش هارتنێت ڕۆڵی کالڤین پێنی دەگێڕێت، ماسیگرێکی ناوخۆیی لە ئابوورییەکی سەختدا. کەمبوونی ماسی و کێشە دارایییەکان دەبنە کەمترین کێشەی ئەو و شارۆچکەکە کاتێک ماسییەکان دەست دەکەن بە ونبوون، گەشتیارەکان ون دەبن و سەهۆڵی کۆکراوە لە بەستەڵەکەکان، کە پیشەسازییەکی ناوخۆیییە، دەست دەکات بە بۆنکردن. وا دیارە شتێکی خراپ لە ژێر دەریادا هەیە، مەترسییەک کە ماکنزی دەیڤس، وەک زیندەوەرناسێکی دەریایی، دەست دەکات بە لێکۆڵینەوە. چارلی هیتن ڕۆڵی وەیدی کوڕی یاخیبووی کالڤین دەگێڕێت، کە لەگەڵ دوو خوشک و برادا لە سەرزەمینی سەرەکییەوە دەگەڕێنەوە بۆ کۆبوونەوەیەکی خێزانی لە خراپترین کاتدا. ڕۆژنامەی تۆرۆنتۆ ستار دەربارەی نمایشەکە نووسیویەتی: «چیرۆکێکە دەربارەی ئازاری گۆڕانکاری و مەترسییەکانی پشتگوێخستنی کەشوهەوا، بەڵام لە کۆتاییدا تەنیا چیرۆکێکی سادەی دیکەیە: مرۆڤ دژی دێو.»
٨. دە لۆداون (The Lowdown)
دوایین زنجیرەی فیلمساز سترلین هارجۆ یەکێک بوو لە باشترینەکانی ساڵی ڕابردوو، کە ئیسان هۆک ڕۆڵی ڕۆژنامەنووسی ئاشکراکەری گەندەڵی و خاوەنی کتێبفرۆشگە (لی ڕەیبۆن) دەگێڕێت، کە گەڕان بەدوای ڕاستیدا ناخی دەخاتە ناو کێشەی کەسییەوە. بەڵام کارلێکی کارەکتەرەکان و ڕەهەندی ژیانیان لە تولسا (ئۆکلاهاما)، «دە لۆداون»ی لە زنجیرەیەکی نەخشەی ئاسایی بەرزتر کردەوە، و ئێستا لەم وەرزی دووەمدا، چەند کارەکتەرێکی نوێ بەڵێن دەدەن نمایشەکە بەهێزتر بڕفێنن. بێتی گیلپین ڕۆڵی پارێزەرێکی گشتی دەگێڕێت کە بە ناخۆشی لەگەڵ لی یەک دەگرێت کاتێک کڕیارەکەی بە شێوەیەکی نەزانراو لە زینداندا ون دەبێت. لە هەڵبژاردنێکی ئیلهامبەخشدا، تۆمی لی جۆنز ڕۆڵی باوکی لی دەگێڕێت، کە بە شێوەیەکی کتوپڕ لە شارەکە دەردەکەوێت. ئەمە زۆر باش نییە، چونکە لی، کە خۆی بە «ڕاستیناس» ناودەبات، بە کچە بچووکەکەی وتووە کە باپیری مردووە.
٩. گەڕانی ڤیژن (Vision Quest)
وەک بەشێک لە گەردوونی سینەماییی مارڤڵ (MCU)، پۆڵ بێتانی هەمیشە مرۆڤایەتیی بە کارەکتەری ئەندرۆیدی خۆی (ڤیژن) بەخشیوە. ئێستا ڤیژن زنجیرەی خۆی هەیە کە پێشنیارکراوێکە لە «وانداڤیژن». واندا ڕۆیشتووە و ڤیژن تەنیا یادەوەریی بۆ ماوەتەوە بەبێ هەست، بۆیە هەوڵ دەدات ئەو هەستانە بدۆزێتەوە بە پەیوەندیکردن لەگەڵ کەسایەتییە AIیەکانی ناوخۆی. گرنگترینیان ئەلترۆنە، کەسایەتییەکی باوکانە کە بە شێوەی مرۆیی جەیمس سپەیدەر ڕۆڵی دەگێڕێت بە ڕیشێکی زۆر گەورە و ڕەوشتێکی بێباک. بێتانی ئەلترۆنی بە «ئەم دەرووننەخۆشە کە ڤیژن لە قاتی سەرەوەدا قفڵی کردووە» ناو بردووە. لە هەمان کاتدا، خەڵاتێک بۆ سەری ڤیژن دانراوە، و لەگەڵ تۆماس شێپەردی هەرزەکار هەڵدێت – کە لە ڕاستیدا دووبارە لەدایکبوونەوەی کوڕی خۆی و واندا (تۆمی ماکسیمۆف)ە. وەک ئەلترۆنی سپەیدەر بە گاڵتەجاڕییەوە لە ترەیلەرەکەدا دەڵێت: «هیچ شتێک خێزانێک زیاتر بەیەکەوە نابەستێتەوە وەک مەترسیی مردن.»
١٠. نۆکتێرن (Nocturne)
لیڤ شرایبەر لەم درامای تاوانکارییەدا ڕۆڵ دەگێڕێت کە لەسەر دوو ڕۆمانی لارس کێپلەر دروست کراوە (ناوی خوازراوی هاوسەر و ژنێکی سویدی کە پشت زنجیرەیەک لە باشترین فرۆشراوە نێودەوڵەتییەکانن). چیرۆکەکە لە سکاندیناڤیاوە گوازراوەتەوە بۆ ئەمریکا و شرایبەر ڕۆڵی جۆنا لین دەگێڕێت – کە لە کتێبەکاندا پێی دەگوترێت جونا لینا – سەربازێکی پێشوو و لێکۆڵەری کوشتن کە لە فیلادێلفیاوە دەچێتە شارۆچکەیەکی بچووک و هێمن. بە دڵنیاییەوە ئەگەر شارۆچکەکە هێمن بمایەوە هیچ چیرۆکێک نەدەبوو. لە جیاتی ئەوە، قوربانییەکی ڕزگاربووی بکوژێکی زنجیرەیی بە ناوی ژوورک واڵتەر بە زیندی دەردەکەوێت، و لین بە پەلە دەگەڕێت بۆ دۆزینەوەی کەسێکی دیکەی ونبوو پێش ئەوەی زۆر درەنگ بێت. زازی بیتز ڕۆڵی بریکاری FBI (ساگا باوەر) دەگێڕێت، کە شاگردی لینە و بە نهێنی دەچێت بۆ لێکۆڵینەوە لە واڵتەر، ئەمەش وا دەکات نمایشەکە بە شێوەیەکی سەرسەختی وەک «بێدەنگیی بەرخەکان» دەربکەوێت.
سەرچاوە: بی بی سی کەلتور
١٠ باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی لەم ئۆکتۆبەرە